Aile konutu hakkında bilmeniz gerekenler nelerdir?


Ağustos 31, 2021

Bu makalemizde birçok ev sahibi tarafından merak edilen ve fazlaca bilinmeyen aile konutu ve aile konutu şerhi ve ilgili kavramlardan bahsedeceğiz.

Aklınıza takılan belirli sorular var ise makalemizi okuyarak cevapları bulabilirsiniz.

Öncelikle meselenin ana noktası olan aile konutu teriminden bahsedelim.

Aile Konutu nedir?

Apartment living room

Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesiyle düzenlenen aile konutu Türk hukukunda adından da anlaşılacağı üzere ailenin oturduğu, barındığı meskendir.

Eşler bu meskende yaşar ve hayatlarının önemli bir kısmını bu meskende geçirir.

Dolayısıyla hem maddi hem de manevi olarak önem kazanmış bir yapıdan bahsediyoruz.

İşte Türk Medeni Kanunu’nda da tam bu yüzden düzenlemeye gidilmiştir. Açıklamayı yaparken eşler dedik çünkü aile konutu ancak evlilik devam ettiği sürece geçerlidir.

Ayrıca yazlık gibi sürekli oturulmayan konutlar da aile konutu kapsamına girmiyor. 

Aile konutu kaydı nasıl yaptırılır?

Malik olmayan eş bağlı oldukları muhtarlığa gidip kaldıkları evin ikametgah olduğuna dair kanıt olacak belgeyi alır. Evlilik cüzdanlarını da birlikte götürmek suretiyle Tapu Sicil Müdürlüğü’ne müracaat eder.

Tapu sicil müdürü de müracaata istinaden gerekli işlemleri yapar ve taşınmazın tapü kütüğü şerhler hanesine aile konutudur kaydınır tutar. 

Bu kaydın düşülmesi ile çeşitli haklardan yararlanılabilir.

Örneğin tapu kütüğüne şerh konulunca aile konutunun satılması engellenebiliyor. Bu konudan aşağıda detaylıca bahsettik.

Aile konutunun faydaları nelerdir?

Türk toplumunda tüm ailenin kalacağı evi satın alan yani malik olan veya kirayalan kişi genelde koca olmaktadır.

Aradan yıllar geçtiğinde boşanma söz konusu olduğunda ve boşanmak isteyen kişi koca olduğunda ve kadın da boşanmayı reddettiğinde koca ortak yaşanan evden ayrılıyordu.

Kiralık evde oturuyorlarsa kirayı ödemiyordu. Ev sahibine yeni adresini verip icra takibini yaptırtıp mahkemeden tahliye kararı alıyordu.

Ev sahibi de kesinleşen kararın uygulanması için kadın ve/veya çocuklarının haberi olmadan evine icra memuru gönderiyordu.

Dolayısıyla sadece birkaç gün içerisinde kadın ve çocukları kendini icra dolayısıyla sokakta bulabiliyordu.

Kiracı değil de koca evin maliki ise, bu durumda da koca eşini zor durumda bırakmak için gizlice evi tapu dairesinden üçüncü kişiliere satıyordu.

Hatta yeni malike kendi adresini veriyor ve haksız işgal ve tahliye davaları sonrası eşini ve varsa çocuklarını hiçbir şekilde bilgilendirmiyordu. 

Dava takip edilemediği için kısa zamanda karara bağlanıyor ve yeni malik hiç bir şeyden haberi olmayan kadını ve varsa çocuklarını icra ile sokağa attırıyordu.

Dolayısıyla karı ile kocanın yaşadığı bu muhterem yapı yıllarca yaşanılan ve eşlerin anı biriktirdiği yer olup, özellikle de kadının boşanmak istemeyen taraf olması durumunda ve çocuğun da psikolojisi göz önüne alındığında aile konutunun mecburiyeti ortaya çıkıyor.

Kanun koyucular da tam bu yüzden aile konutu kavramını hukukumuza kazandırmıştır. Bu sayede kadın ve çocuklar başta olmak üzere aile fertleri konutların satılması bağlamında korumaya alınmıştır.

Aile konutu şerhi nedir?

Court hammer

Aile konutu şerhi Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi ile düzenlenmiş bir kanundur.

Bu kanuna göre evli olan eşlerden bir tanesi aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, diğer eş razı olmadan aile konutunu devredemez ya da aile konutu üzerinde herhangi bir kısıtlayıcı hak talebinde bulunamaz. 

Bu şerh ile özellikle ekonomik açıdan yoksun olan eşlerin dezavantajlı durumlarının önüne şerhin eşi ciddi anlamda söz sahibi yapmasıyla geçilmiştir.

Dolayısıyla taşınmaz devri yapılacakken ve ya bir hakla kısıtlama yapılacakken diğer eşin rızasını alamayan eş hakimin araya girmesini isteyebilir. 

Diğer yandan aile konutu eğer kira sözleşmesi ile yapılmışsa  da sözleşmeye taraf olmayan diğer eş ev sahibine durumu bildirmesi koşuluyla hem kiraya taraf olabilir hem de sözleşme dolayısıyla ortaya çıkan borçlara eşi ile birlikte müteselsilen ortak olur. 

Aile konutu şerhi nasıl konulur?

Daha önce de belirttiğimiz üzere bu şerh tapu sahibi olmayan eşe verilmiş çok önemli bir haktır.

2011 yılından önce bu karar sadece mahkeme yolu ile verilirdi.

Ancak 2011 haziran kararı ile idari işlem ile de uygulanabilir hale geldi.

Tapu Sicil Müdürlüğüne bazı ilgili belgeler sunulursa ki bu belgelerden birazdan bahsedeceğiz, tapu sicil müdürlüğü şerh işlemini yapmaktadır.

Bu işlemin nasıl yapıldığından bahsedelim.

Öncelikle her devlet dairesi içinde olduğu gibi bu işlem için de bazı belgeler gerekmektedir. Bu belgeleri tamamlayıp öyle gitmeniz gerekir. Başvuracağınız yer tam adıyla Tapu ve Kadastro Müdürlüğüdür. Görütülmesi gereken belgeler de şunlardır;

  • Aile konutu şerhi dilekçesi
  • Evlilik cüzdanı
  • Başvuran tarafa ait T.C. kimlik numarasının bulunduğu nüfus cüzdanı
  • Vukuatlı nüfus kayıt örneği
  • Söz konusu meskenin aile konutu olduğunu gösteren, muhtarlıktan alınacak belge.

Bu belgeler ile gidildiğinde işlem raharlıkla yapılabilir.

Aile konutu şerhi nasıl feshedilir?

Yine merak edilen bir diğer husus da aile konutu şerhinin nasıl iptal edileceğidir şerhin iptali için işlem biraz daha farklı ve uzun sürmektedir.

Zira şerhin iptali eşlerden aile konutu haklarını alacaktır. Şerhin iptali için mahkemeye başvurmak gerekecektir. Şerh aşağıdaki durumlarda feshedilebilmektedir.

  • Eşlerinin birinin vefat etmesi durumunda,
  • Eşler boşanırsa mahkeme şerhi iptal eder. Şerhin şartları yerine yasal mal kuralları uygulanır,
  • Mülk sahibi olmayan eş şerh koydurmuşsa yine bu eşin isteği ile aile konutu şerhi kaldırılabilir.

Aile konutu şerhi olan ev kiralanabilir mi?

Aile konutu bir mülk için geçerliyse o ev isteğe bağlı olarak kiralanabilir, satılabilir ve yahut da kiralık bir mülkten bahsediliyorsa sözleşmesi gayet tabi feshedilebilir.

Öte yandan 4271 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesine göre bu saydığımız kira, satım vb. işlemlerin yapılması için iki eşin de açık rızası gereklidir.

Herhangi bir nedenden ötürü eşlerden herhangi biri açık rıza göstermeyebilir. Bu durumda diğer eş hakimden müdahale isteme hakkına sahiptir. 

Eşlerden biri vefat ederse aile konutu ne olur?

Vefat etmeyen yani sağ olan eş malikinin ölen eş olduğu ev için intifa ya da oturma hakkı isteyebilir.

Eğer bu eşin katılma lacağı yetersiz gelirse üstüne para eklemek suretiyle intifa ve oturma hakkını yine isteyebilir. 

Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur. İntifa kullanma hakkıdır ve diğer hak da oturma hakkıdır. İntifa hakkı seçilirse eş isterse konutu kiraya da verebilir.

Ancak oturma hakkını seçen eş o evde sadece oturabilir.

Sonuç

Toparlamak gerekirse, aile konutu ile aile konutu şerhi kavramları farklı olup eşlerin arasında çıkan herhangi bir tatsızlık durumunda evin satılması ve bir tarafın mağduriyet yaşamasının önüne geçmek için eşlere belirli haklar veriyor. Medeni Kanunda yeri bulunan bu şerh çoğu zaman zor durumda kalan kadın ve çocuklar için bir kurtuluş yolu oluyor. 

Bu anlamda şerh haktır ve beklenmedik aile sorunlar sonucunda mülkü garantiye almaktadır. Ev sahiplerinin bu şerh hakkında bilgili olması ve gerektiğinde nasıl uygulamaya konulduğunu bilmesi hayati öneme haizdir.

Çoğu kişinin şerhi bilmemesi sonucu mağduriyetler yaşanmaktadır.

Blueground olarak sizlere bu makalemizde bu önemli ve gerekli meseleden bahsettik.


We use cookies to personalize content and ads, to provide social media features and to analyze our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners.

I accept