Kira Artışı Nedir? Kira Artışı Nasıl Hesaplanır?


18 Eylül 2018

Kira Artışı Nedir? Nasıl Hesaplanır?

İster ev sahibi olun ister kiracı… Kira artışı sizi etkileyen bir konu. Kiralık daire ya da kiralık bir iş yeriniz varsa ev sahibi olarak, kiralık bir gayrimenkulde oturuyorsanız da kiracı olarak haklarınızı bilmeniz gerekiyor. Şimdi; kira artışı nedir, kira nasıl arttırılır gibi soruların cevaplarını vermeye başlayalım.

Kira Artışı Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Enflasyon oranı nedeniyle alınan bir ürün ya da hizmetin bedeli sürekli yenilenir. Bu durum hayatın her alanında olduğu gibi kira bedeli artışlarında da kendini gösterir. Kira bedeli artış oranı, gayrimenkul kiralarken kira kontratı üzerinde belirtilebilir. Kontrat yenileme zamanının geldiği, ev sahibi ve kiracı arasında sorun olmadığı ve kiracının dairede yaşamaya devam etmek istediği durumlarda ise kira kontratında belirtilen kira artış oranı uygulanabilir. Peki; ev sahipleri, kiraya istedikleri oranda zam yapabilirler mi?

Ülkemizde kira artış serbestisi vardır. Yani diğer bir deyişle kiracı ve ev sahibi arasında anlaşılan bedel doğrultusunda artış gerçekleştirilebilir. Fakat konut kira artışları konusunda bir üst sınır olduğu unutulmamalıdır. Borçlar Kanunu’na göre, bir konutun kira artışı, TÜİK tarafından açıklanan Yurt İçi Tüketici Fiyat Endeksi’nin (Yİ-TÜFE) son 12 aylık ortalamasının üzerine çıkamaz. Kolay bir örnek üzerinden gitmek gerekirse; kiranın 1.000 TL, yıllık Yİ-TÜFE ortalamasının ise %10 olduğu durumda, var olan kira bedeline maksimum 100 TL zam yapılabilir. Yani bu durumda güncel kira bedeli 1.100 TL olur.

makasla kesilmiş kağıttan evler

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu doğrultuda “2019 kira artışı nasıl hesaplanır?” sorusunun cevabı aylara göre değişiklik gösterir. Diğer bir deyişle kira sözleşmesinin yenileneceği ayda, kira artışının gerçekleştirileceği son 12 ayın Yurt İçi Tüketici Fiyat Endeksi’nin hesaplanması yapılacağından kira artış oranı dönemlere göre farklılık gösterebilir. Örneğin; Şubat 2019’da yapılacak kira artışı ile Kasım 2019’da yapılacak kira artışı aynı olmayabilir. Kiracı ve ev sahibi arasında yazılı bir anlaşma olan kira sözleşmesinde, kira artış oranını Yİ-TÜFE doğrultusunda belirlemek en sağlıklısı olacaktır. Fakat dilerseniz kira artış oranını %5, %7, %10 gibi oranlarda da belirleyebilirsiniz. Bu noktada da belirtilen yüzdelik oran, Yİ-TÜFE’yi geçerse yine üst sınır yani Yİ-TÜFE doğrultusunda kira artışı yapılmalıdır. Eğer kira sözleşmenizi Yİ-TÜFE doğrultusunda belirlediyseniz bu alanda hizmet veren internet sitelerinden yararlanarak kira artış oranı hesaplaması yapabilir ve güncel kira bedeliniz hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

 

Kiracı, Kira Artışını Kabul Etmezse Ne Yapılmalı?

Kira artışının, kira kontratı bittiği dönemlerde gerçekleştirildiğinden bahsetmiştik. Fakat bu bir zorunluluk değildir. Kiracı ve ev sahibinin anlaşmaları doğrultusunda kira bedelinde artış yapılmayabilir. Şimdi, kira bedelinde yapılacak zam oranı konusunda kiracı ve ev sahibinin anlaşamadığı durumlarda hangi yolları izlemeli, anlatalım.

Eğer söz konusu bir konut ise, kira sözleşmesinde belirtilen bedel üzerinden kira artışı yapılmalıdır. Fakat bu artış Yİ-TÜFE oranının üzerinde olamaz. Diğer bir deyişle, ev sahibi Yİ-TÜFE oranından yüksek bir artış istiyorsa kiracıyı evden çıkaramaz.

Peki, kira kontratında zam oranının neye göre yapılacağı belirtilmemişse ve iki taraf anlaşmazlık yaşıyorsa ne yapmalı? Bu durumda, kira tespit davası sayesinde hakimler, evin güncel değerini kiracının zam öncesi kira bedelini göz önünde tutarak belirleyebilir. Kiracının 5 sene aynı evde kaldığı durumlarda da mahkemeye gidilerek güncel bir kira bedeli belirlemek mümkündür. Bu güncel kira bedeli Yİ-TÜFE doğrultusunda değil, evin özellikleri sayesinde belirlenir. Bu durumda kiracı güncel kira bedelini kabul etmezse evden çıkabilir.

 

Ev Sahibi Olanlar Dikkat: Kira Beyannamesi Nedir?

Eğer ev sahibiyseniz ve taşınmanızı kiraya verdiyseniz bu durumda kira beyannamesi vermeniz gerekir. Kira geliri beyannamesi için daha açıklayıcı bir tanım olan kira vergisi de kullanılabilir.

2008 yılında başlayan kira bedellerinin bankaya ödenmesi zorunluluğu sayesinde ev sahibiyseniz hesabınıza ödenen tutarlar Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinde görülebilir. Bu doğrultuda sizin de belirli bir oranda devlete ödeme yapmanız gerekir. Fakat yıllık aldığınız kira bedeli belli bir tutar altında ise kira beyannamesi vermenize gerek kalmaz. Yıllara göre değişen kira gelir istisna tutarı 2018 yılında 4.400 TL olarak belirlenmiştir. Diğer bir deyişle kiracınızdan aldığınız yıllık kira bedeli 4.400 TL’nin altındaysa kira beyannamesi vermenize gerek yoktur.

Kira gelirinin görünmemesi ve vergi vermemek adına, kira bedeli elden alınabiliyor. Böyle durumlarda ise yapılan denetimler sonucu konutta ya da iş yerinde bir kiracı olduğu anlaşıldığı takdirde para cezaları ile karşılaşmak mümkün.

“Kira gelir hesaplama nasıl yapılır?” sorusunun cevabı ise seçtiğiniz yönteme göre farklılık gösterir. Hesaplama yapılırken öncelikle yıllık kira gelirinizden istisna tutar düşülür (2018 yılı için 4.400 TL). Ardından “götürü gider” ya da “gerçek gider” seçeneklerinden biri seçilir. Götürü gider, %15 oranında bir indirime imkan verir ve belge gerektirmez. Gerçek gider ise belge doğrultusunda işleme alınır ve sunulan belgelerin 5 yıl boyunca saklanması şarttır. Kira vergisi hesaplamasını en doğru şekilde yapabilmek için Gelir İdaresi Başkanlığı’nın “Hazır Beyan” hizmetinden faydalanabilirsiniz.

İdeal Kira Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Artış oranı kadar, kira bedelinizin de ideal değerinin altında ya da üstünde olmamasına da önem vermelisiniz. Peki; ideal kira bedeli nasıl hesaplanır? Kiralayacağınız ev için sunulan ya da sunacağınız fiyatın doğru olduğuna nasıl karar verebilirsiniz? Bunun için evin satış fiyatını kira bedeline bölmek bir yöntemdir. İstanbul ortalaması düşünüldüğünde, çıkan aylık sonucu yıla çevirdiğinizde sonuç 20 yıl ve üzeri çıkıyorsa kira bedelinin görece düşük, 20 yıl civarı ise kira bedelinin ideal, 15 yıl ve altında çıkıyorsa da kira bedelinin olması gerektiğinden görece yüksek olduğu anlamını çıkarabilirsiniz. Bu arada gayrimenkul satış ve dolayısıyla kiralama bedellerinin konum, bina yaşı, metrekare cinsinden büyüklüğü gibi pek çok kriterden etkilendiğini ve farklı bölgeler ve semtler için farklı ortalama kira çarpanlarını göz önünde bulundurmak gerektiğini belirtmekte yarar var. Şimdi, kira bedeli nasıl hesaplanır, bir örnekle açıklayalım.

Aynı apartmanda, aynı kriterlere sahip altlı-üstlü iki dairenin boş olduğunu düşünelim. Bu evlerden biri satılık, diğeri ise kiralık olsun. Satılık olan ev için istenen bedel 600.000 TL, kiralanacak ev için talep edilen aylık bedel ise 1.500 TL olsun. Bu durumda kira bedeli hesaplaması şu şekilde olmalı:

600.000 (evin satış bedeli) / 1.500 (evin kira bedeli) = 400 (ay)

400 (ay) / 12 (bir yılın içerisindeki ay sayısı) = 33,3 (yıl)

Bu durumda tutmak istediğiniz ev için istenen kira bedelinin, olması gereken bedelden daha düşük olduğu sonucuna ulaşabilirsiniz.


Websitemizdeki içeriği ve reklamları kişiselleştirerek kullanıcı deneyiminizi geliştirmek, sosyal medyada size özel içerik sağlamak ve site trafiğini analiz etmek için cookie kullanıyoruz..

Kabul et